Prawa i obowiązki farmaceuty – co musisz wiedzieć?

Aby zostać magistrem farmacji, należy ukończyć studia magisterskie na kierunku farmacja oraz odbyć obowiązkowy półroczny staż w aptece. Po spełnieniu tych dwóch warunków, jeśli osoba posiada stan zdrowia odpowiedni do wykonywania zawodu, pełną zdolność do czynności prawnych, nie była prawomocnie skazana za przestępstwa publiczne lub skarbowe, korzysta z pełni praw publicznych, zna język polski w mowie i piśmie, na tyle, żeby móc wykonywać zawód farmaceuty oraz wykazuje nienaganną postawę etyczną, Okręgowa Rada Aptekarska przyznaje Prawo Wykonywania Zawodu farmaceuty. Jakie są prawa i obowiązki farmaceuty?

Aby farmaceuta posiadał aktualną wiedzę farmaceutyczną i medyczną, niezbędna jest jego edukacja (fot. Shutterstock).Aby farmaceuta posiadał aktualną wiedzę farmaceutyczną i medyczną, niezbędna jest jego edukacja (fot. Shutterstock).

Obowiązki farmaceuty

Zgodnie z Ustawą z 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz.U.2022.184 t.j.), która weszła w życie 16 kwietnia 2021 r., farmaceuta ma obowiązek wykonywać zawód z należytą starannością, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy farmaceutycznej i medycznej, dostępnymi mu metodami oraz zgodnie z zasadami etyki i deontologii zawodowej. Wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia pacjenta oraz ochronę zdrowia publicznego i polega na sprawowaniu opieki farmaceutycznej, udzielaniu usług farmaceutycznych, wykonywaniu zadań zawodowych oraz wykonywaniu innych czynności (aby poznać szczegóły dotyczące zakresu tych obowiązków, zachęcam do lektury wyżej wymienionej ustawy art. 4).

Zobacz też: Zawód farmaceuty – regulacje prawne i formy wykonywania

Edukacja

Aby farmaceuta posiadał aktualną wiedzę farmaceutyczną i medyczną, niezbędna jest jego edukacja. W związku w tym zobowiązany jest on do ciągłego szkolenia się. Ustawa o Zawodzie Farmaceuty zmieniła nomenklaturę tego procesu, który nazwany został ustawicznym rozwojem zawodowym. Odbywa się on w systemie cyklicznym – każdy okres edukacyjny wynosi 5 lat i zobowiązuje do uzyskania 100 punktów edukacyjnych. Farmaceuta rozpoczynający swoją karierę zawodową, zaczyna okres edukacyjny z dniem 1 stycznia w następnym roku po zakończonym stażu. Punkty dzielą się na tzw. twarde i miękkie. Przy czym „twarde” punkty uzyskuje się dzięki kursowi, który kończy się zawsze sprawdzianem zdobytej wiedzy.

Należy zdobyć minimum 50 punktów „twardych”. Forma kształcenia może przybierać różne formy: wykładów, seminariów, warsztatów, ćwiczeń, a także szkoleń internetowych, przy wykorzystaniu internetowych platform edukacyjnych. Dużym plusem jest fakt, że tematyka takich kursów jest bardzo szeroka i każdy może wybrać zakres go interesujący, bądź taki, z którego czuje, że powinien się podszkolić. Wszystko po to, by móc później służyć merytoryczną wiedzą i profesjonalną obsługą pacjenta. Każdy taki kurs kończy się otrzymaniem certyfikatu potwierdzającego zdobycie punktów edukacyjnych. Na zakończenie 5-letniego cyklu (w ciągu 30 dni od jego zakończenia) certyfikaty te farmaceuta powinien przedstawić w Okręgowej Izbie Aptekarskiej, do której należy.

REKLAMA

Przynależność do izby

Osoby wykonujące zawód farmaceuty są zrzeszone w samorządzie zawodu farmaceuty. Przynależność do Izby Aptekarskiej (właściwej dla miejsca wykonywania zawodu) jest obowiązkowa.

Farmaceuta ma obowiązek co miesiąc wnosić składkę członkowską. Kwoty różnią się między sobą, w zależności od rejonu. W niektórych izbach także od stanowiska, jakie obejmuje farmaceuta. Składki te upoważniają farmaceutów do skorzystania z porady prawnej oraz opłacają ubezpieczenie OC farmaceuty.

Prawa farmaceuty

Urlop szkoleniowy

Pozostając w tematyce edukacji ciągłej, zgodnie z Ustawą o zawodzie farmaceuty, farmaceucie, który realizuje ustawiczny rozwój zawodowy, przysługuje urlop szkoleniowy w wymiarze do 6 dni roboczych rocznie. W przypadku chęci wzięcia udziału w szkoleniu farmaceuta składa wniosek o urlop szkoleniowy.

Płatny jest on według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Termin takiego urlopu musi być każdorazowo ustalony z pracodawcą. Po zakończonym szkoleniu farmaceuta ma obowiązek niezwłocznie przedstawić pracodawcy dokument poświadczający jego udział w formach podnoszenia kwalifikacji zawodowych. 

Samodzielność

Ustawa, o której mowa powyżej, określa zawód farmaceuty jako samodzielny zawód medyczny. To oznacza, że farmaceuta powinien samodzielnie podejmować decyzje w sprawie opieki farmaceutycznej, udzielania usług farmaceutycznych oraz zadań zawodowych, jakie wykonuje w pracy. Podmiot prowadzący aptekę, punkt apteczny, dział farmacji szpitalnej nie ma prawa z kolei ingerować w działania, jakie podejmuje farmaceuta w tym zakresie ani narzucać mu swoich zasad. Powinien umożliwić pracownikowi pracę i podejmowanie samodzielnych decyzji zgodnie z etyką zawodową, mając na uwadze tylko dobro pacjenta.  Samodzielność farmaceuty jest jego prawem, jak i zawodowym obowiązkiem.

Inspekcja Farmaceutyczna ma za zadanie rygorystycznie egzekwować sankcje za naruszenie niezależności farmaceuty. Rolą Samorządu Aptekarskiego jest natomiast rygorystyczne egzekwowanie sankcji dyscyplinarnych wobec farmaceutów, którzy nie zachowali pełnej zawodowej niezależności. Należy pamiętać, że z niezależnością zawodową wiąże się też odpowiedzialność prawna za wykonywanie czynności zawodowych wbrew przepisom powszechnie obowiązującego prawa.

Utrata prawa wykonywania zawodu

Farmaceuta traci Prawo Wykonywania Zawodu w przypadku:

  • pozbawienia praw cywilnych (ubezwłasnowolnienie całkowite lub częściowe wydane przez Sąd Okręgowy, np. w przypadku choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego, uzależnienia od alkoholu lub narkotyków);
  • prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe (sam prawomocny wyrok i zakaz wykonywania zawodu jest jedynie przesłanką, ostateczną decyzję podejmują Okręgowy Sąd Aptekarski. Jednak gdy w postępowaniu karnym dojdzie również dodatkowo do pozbawienia praw publicznych za popełnienie przestępstw, które zasługują na szczególne potępienie i zostały dokonane świadomie, wtedy pozbawienie prawa wykonywania zawodu następuje z „urzędu”);
  • pozbawienia praw publicznych;
  • złożenia przez farmaceutę oświadczenia o zrzeczeniu się PWZ farmaceuty;
  • pozbawienia PWZ może również dokonać Sąd Aptekarski,
    w wyniku złamania zasad etycznych zawartych w Kodeksie Etyki Aptekarza RP nieprzestrzegania przepisów związanych z wykonywanym zawodem, czy niewłączanie się w funkcjonowanie danej Izby Aptekarskiej (najczęściej chodzi o uchylanie się od płacenia składek). W związku ze stwierdzeniem tego typu uchybień Okręgowy Sąd Aptekarski może ukarać farmaceutę upomnieniem, naganą lub zawieszeniem PWZ (od 3 miesięcy do 3 lat). Najsurowszym wyrokiem jest pozbawienie farmaceuty Prawa Wykonywania Zawodu, jednak takich zdarzeń ciężko się doszukać w sprawozdaniach Sądów Aptekarskich.

Czytaj także: Uprawnienia zawodowe personelu fachowego w aptece

Piśmiennictwo:

mgr farm. Paulina Majewska

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

logo